Zwolnienie z pracy na L4 psychiatrycznym? To musisz wiedzieć

Kiedyś myślałam, że L4 to świętość. Że jak lekarz stwierdzi, że twoja głowa potrzebuje odpoczynku, to pracodawca może co najwyżej wysłać ci kartkę z życzeniami powrotu do zdrowia. Moja przyjaciółka, Kasia, przekonała się na własnej skórze, że rzeczywistość bywa brutalna. Dostała pismo, trzymając w ręku zwolnienie od psychiatry. Szok, niedowierzanie i pytanie: czy tak w ogóle można? To właśnie jej historia pchnęła mnie, żeby zgłębić temat. Bo kwestia, jaką jest wypowiedzenie umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego, to nie jest tylko suchy paragraf. To ludzkie dramaty, strach o przyszłość i poczucie ogromnej niesprawiedliwości. Coraz częściej słyszy się też o opcjach jak zwolnienia lekarskie online, co tylko dodaje nowego wymiaru całej sprawie.

W tym artykule przejdziemy przez ten labirynt przepisów razem, krok po kroku. Opowiem wam, kiedy jesteście chronieni, a kiedy pracodawca, niestety, ma prawo was zwolnić, nawet gdy jesteście na L4 psychiatrycznym. To skomplikowane, ale postaram się to wyjaśnić jak najbardziej po ludzku.

Ta nietykalność na L4, czyli co mówi prawo?

Zacznijmy od podstaw, bo to one dają nam poczucie bezpieczeństwa. Głównym filarem ochrony jest słynny art. 41 Kodeksu Pracy. Mówi on wprost, że pracodawca nie może ci wypowiedzieć umowy, kiedy jesteś na urlopie albo podczas innej usprawiedliwionej nieobecności. A zwolnienie lekarskie, w tym L4 psychiatryczne, to właśnie taka książkowa usprawiedliwiona nieobecność. Ten przepis, on chroni pracownika przed nagłym pozbawieniem pracy w momencie, gdy jest najsłabszy – chory i niezdolny do pracy. To fundament, na którym opierają się prawa pracownika podczas zwolnienia chorobowego psychicznego.

Każde prawidłowo wystawione L4 psychiatryczne jest więc twoją tarczą. Dopóki formalnie wszystko się zgadza, jesteś pod ochroną. Ale jak to w życiu bywa, od każdej reguły są wyjątki. I to właśnie te wyjątki sprawiają, że wypowiedzenie umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego jest w ogóle możliwe i legalne w pewnych okolicznościach.

Warto też wiedzieć, że długość tej ochrony zależy od twojego stażu pracy w danej firmie i rodzaju umowy. Osoby na umowach na czas nieokreślony mają z reguły najmocniejszą pozycję. To wszystko ma znaczenie.

Kiedy szef może wręczyć Ci wypowiedzenie mimo L4?

To jest pytanie, które spędza sen z powiek. Czy pracodawca może zwolnić pracownika na zwolnieniu psychiatrycznym? Tak, ale tylko w ściśle określonych sytuacjach. To nie jest tak, że może to zrobić z dnia na dzień, bo mu się tak podoba.

Długa choroba, czyli furtka w artykule 53

Najczęstszy powód to długotrwała nieobecność. Mówi o tym art. 53 Kodeksu Pracy. To brzmi brutalnie, wiem. Jesteś chory, a tu jeszcze widmo utraty pracy. Ale prawo próbuje tu jakoś zbalansować interesy obu stron… choć czasem ten balans wydaje się mocno zachwiany. Pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeśli twoja choroba trwa:

• dłużej niż 3 miesiące – jeśli pracujesz w firmie krócej niż 6 miesięcy.
• dłużej niż łączny okres pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego (pierwsze 3 miesiące) – jeśli pracujesz w firmie co najmniej 6 miesięcy.

W praktyce ten drugi okres to najczęściej 182 dni. Po upływie tego czasu, czyli około pół roku ciągłej choroby, twoja ochrona wygasa. Pracodawca zyskuje wtedy prawo, by wręczyć ci wypowiedzenie umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego. To jest odpowiedź na pytanie: czy można wypowiedzieć umowę o pracę z powodu długotrwałej choroby psychicznej? Tak, po przekroczeniu ustawowych limitów. Trzeba pamiętać, że do tego okresu wliczają się wszystkie zwolnienia, nawet z krótkimi przerwami, jeśli dotyczą tej samej choroby.

To nie jest zwolnienie dyscyplinarne. To po prostu konsekwencja tego, że długo cię nie ma. Firma musi jakoś funkcjonować. Mimo to, prawidłowe wypowiedzenie umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego wymaga od pracodawcy zachowania formalności.

Zwolnienie dyscyplinarne – ostateczność

Jest jeszcze jedna, choć rzadsza opcja: zwolnienie dyscyplinarne z art. 52 Kodeksu Pracy. To możliwe nawet w pierwszym dniu L4. Ale tutaj pracodawca musi mieć naprawdę mocne dowody, że ciężko naruszyłeś swoje obowiązki. Co to może być? Na przykład sfałszowanie zwolnienia (co ZUS potrafi skutecznie zweryfikować) albo praca zarobkowa na L4, która jest sprzeczna z celem leczenia. Wyobraź sobie, że masz L4 na depresję, a w tym czasie dorabiasz jako barman w głośnym klubie. To może być podstawa. Ale udowodnienie tego, zwłaszcza gdy jesteś w domu, jest dla pracodawcy ekstremalnie trudne. Kwestia zwolnienie dyscyplinarne a L4 psychiatryczne jest bardzo delikatna i rzadko stosowana.

Inne, wyjątkowe przypadki

Ochrona przed zwolnieniem nie działa też w przypadku upadłości lub likwidacji firmy. Wtedy, niestety, lecą wszyscy, niezależnie od tego, czy są na zwolnieniu, czy nie. Podobnie jest przy zwolnieniach grupowych, choć tu przepisy mogą dawać pewne dodatkowe zabezpieczenia. W takich sytuacjach wypowiedzenie umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego jest niestety zgodne z prawem.

Chcesz odejść z pracy na L4? Twoje prawo, Twoja decyzja

Czasem to nie pracodawca jest problemem, a praca sama w sobie. Ta, która doprowadziła cię do tego stanu. Wypowiedzenie z pracy a depresja i zwolnienie lekarskie to często idzie w parze. Decyzja o odejściu na L4 może być najlepszą rzeczą, jaką dla siebie zrobisz. I masz do tego pełne prawo.

Nikt nie może ci zabronić złożenia wypowiedzenia, kiedy jesteś na zwolnieniu. To twoja suwerenna decyzja. Jak złożyć wypowiedzenie z pracy będąc na zwolnieniu psychiatrycznym? Normalnie. Pamiętaj tylko, że wypowiedzenie musisz złożyć na piśmie, to jest jakby podstawa, żeby potem nie było problemów. Możesz je wysłać listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, żeby mieć dowód, kiedy dotarło do firmy. Od tego dnia zacznie biec twój okres wypowiedzenia. Składając wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony a zwolnienie psychiatryczne, obowiązują cię standardowe terminy.

W czasie okresu wypowiedzenia dalej jesteś na L4 i normalnie otrzymujesz zasiłek chorobowy. Stosunek pracy rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia. Pamiętaj jednak o możliwych skutkach, np. jeśli chodzi o zasiłek dla bezrobotnych. Jeśli sam zwalniasz się z pracy, prawo do zasiłku najczęściej dostaniesz dopiero po 90 dniach karencji. Warto to przemyśleć. Skutki prawne rezygnacji z pracy na zwolnieniu lekarskim psychiatrycznym trzeba dobrze zrozumieć przed podjęciem decyzji.

Inną opcją jest próba dogadania się z szefem. Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron podczas zwolnienia psychiatrycznego jest często najlepszym wyjściem. Możecie ustalić datę zakończenia pracy, warunki, ewentualną odprawę. To oszczędza nerwów obu stronom i pozwala rozejść się w cywilizowany sposób, bez formalnego wypowiedzenia umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego.

Co z pieniędzmi i co dalej po zwolnieniu?

Utrata pracy, zwłaszcza w chorobie, to cios. Ale to nie znaczy, że zostajesz bez środków do życia. Jeśli twoja niezdolność do pracy trwa nadal po rozwiązaniu umowy, możesz mieć prawo do zasiłku chorobowego z ZUS. Warunkiem jest, że choroba zaczęła się jeszcze w trakcie zatrudnienia i trwa nieprzerwanie. Możesz go pobierać maksymalnie przez 182 dni (liczone łącznie z okresem przed zwolnieniem).

A co jeśli uważasz, że zwolnienie było niesprawiedliwe? Że pracodawca złamał prawo, wręczając ci wypowiedzenie umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego? Masz prawo walczyć. Możesz odwołać się do sądu pracy. Masz na to 21 dni od otrzymania wypowiedzenia. Możesz żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania.

Walka w sądzie to ostateczność, wiem. Kosztuje nerwy, których i tak masz mało. Ale czasami trzeba. Dla zasady. Dla poczucia, że nie dałeś się zgnieść systemowi. Pamiętaj też, że po zakończeniu pracy pracodawca musi wydać ci świadectwo pracy. Sprawdź, czy wszystko się w nim zgadza.

Jak to ogarnąć? Kilka rad od serca

Przechodzenie przez to wszystko jest potwornie trudne. Dlatego na koniec kilka praktycznych wskazówek.

Po pierwsze, dokumenty. Dbaj o to, żeby wszystkie zwolnienia lekarskie były dostarczone na czas. Miej kopie całej dokumentacji. To twoja podstawa w razie jakichkolwiek problemów. Zarówno ty, jak i pracodawca musicie mieć wszystko na papierze, zwłaszcza w kontekście ewentualnego wypowiedzenia umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego.

Po drugie, nie bój się prosić o pomoc. Jeśli czujesz, że sytuacja cię przerasta, skonsultuj się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy. Możesz też zadzwonić na infolinię Państwowej Inspekcji Pracy. Czasem jedna rozmowa potrafi rozjaśnić sytuację i pokazać, jakie masz opcje.

Po trzecie, rozmawiaj. Jeśli masz siłę, spróbuj porozmawiać z pracodawcą. Czasem otwarty dialog może prowadzić do rozwiązania za porozumieniem stron, które będzie dla ciebie korzystniejsze niż zimna, formalna wojna na pisma. To może być lepsze niż nerwowe oczekiwanie na wypowiedzenie umowy o pracę podczas zwolnienia psychiatrycznego.

I najważniejsze – dbaj o siebie. Twoje zdrowie psychiczne jest priorytetem. Praca to tylko praca. Nawet jeśli ją stracisz, świat się nie zawali. Daj sobie czas na leczenie, na powrót do równowagi. To jest teraz najważniejsze.