Moja historia z pozwoleniem na broń kolekcjonerską – Przewodnik od serca
Pamiętam ten dzień jak dziś. Przechadzka po giełdzie staroci, zapach kurzu i starych książek. I nagle, na jednym ze stoisk, leżał on. Mauser. Nie jakiś tam zwykły karabin, ale egzemplarz z historią wypisaną na drewnianej kolbie. Poczułem wtedy coś, co trudno opisać. To nie była chęć posiadania broni. To była chęć posiadania kawałka historii, opowieści zaklętej w stali i drewnie. Wtedy właśnie w mojej głowie zakiełkowała myśl: muszę zdobyć pozwolenie na broń kolekcjonerską. Okazało się, że to droga długa, czasem kręta, ale cholernie satysfakcjonująca. Ten tekst to nie jest suchy, prawniczy bełkot. To moja opowieść i przewodnik, który mam nadzieję, pomoże Wam przejść przez to wszystko z mniejszą ilością siwych włosów niż ja.
Ale o co w ogóle chodzi z tą bronią kolekcjonerską?
Zanim rzucimy się w wir papierologii, warto na chwilę przystanąć i zrozumieć, czym tak naprawdę jest to całe kolekcjonerstwo w oczach prawa. Bo to nie jest tak, że idziesz do urzędu i mówisz „chcę zbierać pistolety”. Trzeba wiedzieć, o co się prosi i dlaczego. W polskim prawie, uzyskanie pozwolenia na broń kolekcjonerską jest furtką do legalnego gromadzenia prawdziwych perełek.
To więcej niż tylko „zbieranie”
Zgodnie z suchą literą prawa, a konkretnie Ustawą o broni i amunicji, broń kolekcjonerska to taka, która ma jakąś wartość – historyczną, naukową, artystyczną. To nie jest narzędzie do obrony czy sprzęt sportowy, choć sportowe i myśliwskie egzemplarze też mogą trafić do kolekcji. Kluczowe jest to, co masz w głowie i sercu. Celem jest gromadzenie, badanie, podziwianie. Pamiętaj, że pozwolenie na broń kolekcjonerską to deklaracja pasji, a nie potrzeby. Kiedy pierwszy raz czytałem te przepisy, czułem się trochę jak archeolog, który musi udowodnić, że jego znalezisko to zabytek, a nie zwykły kamień. I to jest, moi drodzy, klucz do wszystkiego.
Kto może zostać kolekcjonerem z papierami?
Dobra, załóżmy, że masz już tę pasję. Co dalej? Prawo stawia kilka podstawowych barier wejścia. Musisz mieć ukończone 21 lat (choć w niektórych przypadkach wystarczy 18, ale to rzadkość) i mieszkać w Polsce na stałe. To oczywiste. Ale jest też coś ważniejszego – Twoja przeszłość. Musisz być niekarany, zwłaszcza za przestępstwa, które sugerowałyby, że nie jesteś osobą godną zaufania. Zero wyroków za rozboje, pobicia czy jazdę po pijaku. Twoja kartoteka musi lśnić czystością. Do tego dochodzi zdrowie – zarówno fizyczne, jak i psychiczne. To będą sprawdzać bardzo dokładnie. I najważniejsze, ta mityczna „ważna przyczyna posiadania broni”. W naszym przypadku tą przyczyną jest chęć stworzenia kolekcji. Musisz to udowodnić. Pokazać, że to nie jest chwilowy kaprys. To właśnie uzasadnienie tej przyczyny jest sercem wniosku o pozwolenie na broń kolekcjonerską.
Moja droga przez mękę, czyli jak uzyskać pozwolenie na broń kolekcjonerską krok po kroku
Procedura może wydawać się skomplikowana i, nie oszukujmy się, trochę jest. Ale da się to ogarnąć. Poniżej opisałem całą ścieżkę, którą sam przeszedłem, ze wszystkimi moimi spostrzeżeniami i potknięciami.
Pierwsza bariera: spotkanie z lekarzem i psychologiem
To był dla mnie najbardziej stresujący etap. Wiedziałem, że od tych dwóch podpisów zależy wszystko. Zanim jeszcze zacząłem zbierać jakiekolwiek inne papiery, umówiłem się na badania. Listę uprawnionych placówek znajdziesz bez problemu na stronach internetowych lokalnej Komendy Wojewódzkiej Policji. Nie idź do pierwszego lepszego lekarza z ulicy, bo jego orzeczenie będzie nic nie warte. Same badania lekarskie do pozwolenia na broń kolekcjonerską to seria testów – okulista sprawdził mi wzrok, neurolog popukał młoteczkiem w kolano. Standard. Prawdziwa jazda zaczęła się u psychologa. Setki pytań w teście, rozmowa, a nawet jakieś dziwne obrazki. Pamiętam, jak psycholog z kamienną twarzą zapytał mnie, co bym zrobił, gdybym znalazł na ulicy portfel pełen pieniędzy. Czułem się jak na przesłuchaniu. Ale najważniejsze to być szczerym i spokojnym. Oni naprawdę chcą tylko sprawdzić, czy nie masz w głowie bałaganu. Kiedy dostałem dwa papierki z pieczątką „zdolny”, poczułem ogromną ulgę. Pamiętaj, te orzeczenia są ważne tylko 3 miesiące, więc nie zwlekaj ze składaniem wniosku!
Góra papierów, czyli dokumenty potrzebne do pozwolenia na broń kolekcjonerską
Z pozytywnymi badaniami w ręku, przyszedł czas na biurokrację. To nudny, ale absolutnie kluczowy etap. Musisz skompletować teczkę, która sprawi, że urzędnik z Wydziału Postępowań Administracyjnych (WPA) nie będzie miał żadnych wątpliwości. Co musi się w niej znaleźć?
- Wniosek o wydanie pozwolenia na broń kolekcjonerską. Wzór znajdziesz w sieci, ale najważniejsze jest to, co w nim napiszesz.
- Oryginały orzeczeń od lekarza i psychologa. Zrób sobie ksero na wszelki wypadek.
- Dwa zdjęcia, takie jak do dowodu osobistego.
- Dowód wniesienia opłaty skarbowej. To kilkaset złotych, numer konta znajdziesz na stronie swojego WPA.
- No i najważniejsze: uzasadnienie. To twoja osobista opowieść. Napisz, co chcesz kolekcjonować i dlaczego. Może broń z okresu II Wojny Światowej? Może pistolety konkretnego producenta? Im bardziej szczegółowo i z pasją to opiszesz, tym lepiej. To nie ma być esej na 10 stron, ale kilka sensownych akapitów, które pokażą, że wiesz, czego chcesz.
- Dodatkowe asy w rękawie. Ja dołączyłem zaświadczenie o członkostwie w stowarzyszeniu strzeleckim o charakterze kolekcjonerskim. To nie jest obowiązkowe, ale cholernie pomaga. Pokazuje, że jesteś w środowisku, że to poważne hobby. Taki papier często zwalnia też z egzaminu na policji, co oszczędza stresu i pieniędzy.
Kompletowanie tych wszystkich papierów zajęło mi dobre dwa tygodnie. Chciałem, żeby wszystko było idealnie.
Ten wielki dzień: składamy wniosek
Gdzie złożyć wniosek o pozwolenie na broń kolekcjonerską? Odpowiedź jest prosta: w Wydziale Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji, właściwej dla twojego miejsca zamieszkania. Ja postanowiłem zanieść teczkę osobiście. Trochę się stresowałem, ale pani w okienku była bardzo miła, przejrzała wszystko i potwierdziła, że jest komplet. Można też wysłać pocztą, ale ja wolałem mieć pewność. Kiedy wyszedłem z budynku komendy, poczułem, że pierwszy, najważniejszy krok za mną. Teraz pozostało tylko czekać.
Wizyta pana dzielnicowego i urzędnicza machina
Po złożeniu wniosku machina rusza. Policja sprawdza cię w każdej możliwej bazie danych. Ale kluczowym momentem jest wywiad środowiskowy. Pewnego popołudnia zadzwonił do mnie mój dzielnicowy. Spodziewałem się groźnego gbura, a okazał się być naprawdę w porządku gościem. Umówiliśmy się na wizytę. Przyszedł, usiadł w salonie, zapytał o pracę, o sąsiadów, o to, gdzie planuję trzymać broń. Nie było w tym nic strasznego. Chodziło po prostu o to, żeby zobaczyć, czy jestem normalnym człowiekiem, a nie jakimś odludkiem z dziwnymi pomysłami. Porozmawiał też z moją żoną i jednym z sąsiadów. Całość trwała może z 20 minut. Ta wizyta to standardowa procedura przy ubieganiu się o pozwolenie na broń kolekcjonerską.
Decyzja! Ile trwało to piekielne czekanie?
Przepisy mówią, że urząd ma miesiąc, a w skomplikowanych sprawach dwa, na wydanie decyzji. W praktyce czas oczekiwania na pozwolenie na broń kolekcjonerską bywa różny. U mnie, od złożenia wniosku do otrzymania listu, minęło prawie siedem tygodni. Siedem długich tygodni sprawdzania skrzynki na listy każdego dnia. Kiedy w końcu zobaczyłem kopertę z policyjną pieczątką, serce podskoczyło mi do gardła. Otwierałem ją z drżącymi rękami. I w środku była ona – decyzja administracyjna. POZYTYWNA. Uczucie ulgi i radości było nie do opisania. Wreszcie! Moje wymarzone pozwolenie na broń kolekcjonerską stało się faktem.
Porozmawiajmy o pieniądzach, czyli koszt pozwolenia na broń kolekcjonerską
Niestety, ta pasja trochę kosztuje, i to jeszcze zanim kupisz pierwszy egzemplarz do kolekcji. Warto być na to przygotowanym finansowo. Całkowity koszt pozwolenia na broń kolekcjonerską to suma kilku składników.
Po pierwsze, opłaty urzędowe. Opłata skarbowa za samo pozwolenie to 242 zł. Do tego dojdzie opłata za wydanie legitymacji posiadacza broni, to jakieś groszowe sprawy, kilkanaście złotych.
Największym jednorazowym wydatkiem są badania. Za lekarza i psychologa zapłaciłem łącznie około 600 zł. Ceny mogą się różnić w zależności od miasta i placówki, ale trzeba się liczyć z wydatkiem rzędu 400-800 zł.
Jeśli nie jesteś w stowarzyszeniu i policja skieruje cię na egzamin (co przy celu kolekcjonerskim jest rzadkie, ale możliwe), to dochodzi kolejny koszt, kilkaset złotych. Koniec końców, trzeba założyć, że na samą „papierologię” wydasz około tysiąca złotych. To inwestycja w marzenia.
Prawo, czyli Twoja nowa biblia
Zdobycie pozwolenia to jedno, ale bycie odpowiedzialnym posiadaczem to drugie. Musisz znać przepisy. Nie na wyrywki, ale naprawdę dobrze. To nie jest trudne, ale wymaga trochę uwagi.
Ustawa, którą musisz znać
Twoim najważniejszym dokumentem staje się Ustawa o broni i amunicji. Warto ją sobie wydrukować i przeczytać kilka razy. To tam znajdziesz wszystkie ustawa o broni i amunicji broń kolekcjonerska przepisy. Dowiesz się, co możesz, a czego ci absolutnie nie wolno. Zmiany w prawie zdarzają się rzadko, ale warto trzymać rękę na pulsie.
Twój dom, Twoja twierdza – o przechowywaniu broni
To jest absolutnie kluczowa kwestia. Broń i amunicję musisz przechowywać w sposób, który uniemożliwia dostęp osobom nieuprawnionym. W praktyce oznacza to zakup szafy pancernej (sejfu) klasy co najmniej S1, zgodnej z normą PN-EN 14450, którą znajdziesz na stronach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Nie ma od tego odstępstw. Ja swój sejf przykręciłem do ściany i podłogi w garderobie. To spory wydatek, ale bezpieczeństwo jest bezcenne. Pamiętaj, że policja ma prawo sprawdzić, jak przechowujesz swoją kolekcję. Niedotrzymanie tych warunków to prosta droga do cofnięcia pozwolenia. Dlatego pozwolenie na broń kolekcjonerską warunki przechowywania traktuj śmiertelnie poważnie.
Jak podróżować ze swoją kolekcją?
Broń kolekcjonerska nie służy do noszenia przy sobie na co dzień. Możesz ją transportować, np. na strzelnicę, wystawę czy do rusznikarza, ale na określonych zasadach. Broń musi być rozładowana i schowana w futerale lub walizce. Nikt postronny nie może jej widzieć. Amunicję przewozimy osobno. To proste zasady, które mają zapewnić bezpieczeństwo wszystkim dookoła.
Pozwolenie na broń kolekcjonerską a amunicja
Twoje pozwolenie uprawnia cię też do zakupu amunicji pasującej do broni, którą posiadasz. Każdy zakup jest odnotowywany w twojej legitymacji. Amunicję przechowujesz tak samo bezpiecznie jak broń, czyli w sejfie. Pozwolenie na broń kolekcjonerską amunicja to temat rzeka, ale na początek wystarczy wiedzieć, że musisz trzymać ją pod kluczem.
Co można kolekcjonować, czyli obiekty pożądania
Kiedy masz już w ręku upragnione pozwolenie na broń kolekcjonerską, świat staje przed tobą otworem. Możliwości są ogromne.
Duch historii zaklęty w stali
Wielu kolekcjonerów, w tym ja, fascynuje się bronią historyczną. To egzemplarze wyprodukowane przed 1885 rokiem lub ich wierne repliki. Posiadanie takiego pistoletu czy karabinu to jak dotykanie historii. Każda rysa na kolbie to opowieść. To najpiękniejsza część tego hobby.
Sport i łowiectwo w gablocie
Nic nie stoi na przeszkodzie, by w kolekcji znalazła się broń sportowa czy myśliwska. Ważne jest, by we wniosku jasno określić, że celem jest jej zbieranie, a nie używanie w zawodach czy polowaniach. Można na przykład kolekcjonować broń z konkretnych olimpiad albo klasyczne sztucery z przełomu wieków.
A co z czarnym prochem?
To częste pytanie. Pozwolenie na broń kolekcjonerską a broń czarnoprochowa to ciekawy temat. Broń rozdzielnego ładowania wyprodukowana przed 1885 rokiem (i jej repliki) jest w Polsce dostępna bez pozwolenia. To świetny sposób na rozpoczęcie przygody z historycznym strzelectwem. Ale jeśli marzy ci się rewolwer na amunicję scaloną na czarny proch, albo nowsze konstrukcje, to już musisz mieć na nie pozwolenie na broń kolekcjonerską. Granica jest płynna, więc warto dokładnie sprawdzić przepisy dla konkretnego modelu.
Mam papiery! Co teraz?
Odebranie decyzji to nie koniec, to dopiero początek prawdziwej przygody. Teraz zaczyna się najprzyjemniejsza część.
Pierwsze zakupy i rejestracja
Pamiętam ten dzień, kiedy pojechałem po swojego pierwszego Mausera. Tego, który wszystko zaczął. Trzymałem go w rękach i nie mogłem uwierzyć, że jest mój. Po zakupie (w legalnym sklepie lub od innego posiadacza) masz 5 dni na zarejestrowanie broni w swoim WPA. Idziesz z fakturą lub umową, pokazujesz dowód, a urzędnik wpisuje nowy nabytek do Twojej legitymacji. Prosta formalność, a daje tyle radości.
Obowiązki, o których nie można zapomnieć
Bycie kolekcjonerem to też odpowiedzialność. Musisz dbać o swoją broń, regularnie ją czyścić i konserwować. Masz obowiązek informować WPA o zmianie miejsca zamieszkania. A w razie, odpukać, kradzieży lub zgubienia, musisz natychmiast powiadomić policję. To podstawy, które gwarantują, że twoja pasja nikomu nie zagraża.
Pytania, które pewnie chodzą Ci po głowie (FAQ)
Na koniec zebrałem kilka pytań, które sam sobie zadawałem na początku i na które często odpowiadam znajomym.
Ile to wszystko trwa w praktyce?
Cierpliwości, mój młody padawanie. Od momentu podjęcia decyzji do trzymania w ręku pozwolenia minęło w moim przypadku około 3 miesięcy. Dzień na badania, dwa tygodnie na zebranie papierów, a potem prawie dwa miesiące czekania na decyzję. To nie jest proces na już. Trzeba się nastawić, że to trochę potrwa.
Muszę należeć do jakiegoś klubu czy stowarzyszenia?
Nie, prawo tego nie wymaga. Ale z całego serca polecam. Członkostwo w stowarzyszeniu kolekcjonerskim czy strzeleckim to potężny argument we wniosku. Pokazuje, że jesteś zaangażowany. Do tego, jak wspomniałem, często zwalnia z egzaminu. No i poznajesz ludzi z tą samą pasją, a to bezcenne.
Czy z taką bronią mogę chodzić po ulicy?
Absolutnie, kategorycznie NIE. Pozwolenie na broń kolekcjonerską to nie jest pozwolenie do ochrony osobistej. Tej broni nie wolno nosić (czyli mieć przy sobie załadowanej i gotowej do użycia). Można ją tylko transportować w określony sposób. To broń do podziwiania w domu i strzelania na strzelnicy, nie do noszenia w kaburze pod marynarką.
Co się stanie, jeśli stracę pozwolenie?
Pozwolenie można stracić, na przykład za złamanie prawa, problemy ze zdrowiem czy niewłaściwe przechowywanie broni. W takiej sytuacji dostajesz decyzję o cofnięciu pozwolenia. Masz wtedy określony czas na sprzedaż swojej kolekcji lub oddanie jej do policyjnego depozytu. To ostateczność, której przy odrobinie rozsądku i odpowiedzialności można łatwo uniknąć.
